6 SINIF TÜRKÇE KAZANIM TEST-1 (Biçim Bilgisi - Çekim Ekleri ve Sözcüğün Yapısı) 20Ekim 2013 15:19: marmaray99: II. sözcük türemiş yapılıdır. C) III. sözcük hem yapım hem de çekim eki almıştır. D) IV. sözcük birden çok yapım eki almıştır. Birleşik dediğin ne ama birleşik zamanlı fiil ise a seçeneğindeki istiyordu birleşik zamanlıdır ancak basit A Filmi heyecanlı bir şekilde bekliyoruz. B) Mertcan, sıcakkanlı bir çocuktu. C) Bilgisayar teknolojisi her gün yenileniyor. D) Öğrencilerin en çalışkanı Atahan’dı. 2) Aşağıdaki altı çizili sözcüklerden hangisi birleşik fiil değildir? A) Siz gidedurun, ben sonra gelirim. B) Saçları uzaktan simsiyah görünüyordu. C Kurallıbirleşik fiil ile ilgili 20 tane örnek cümle yazınız. Sonunda bu sorunun üstesinden gelebildim. Gövdeden Türemiş Sözcük Örnekleri. İçinde Fiilimsi Olan 20 Tane Cümle. Kalıcı İsim ile İlgili Cümleler 20 Tane. Etiketler. 5. Sınıf 6. Sınıf 7. Sınıf 8. Sınıf Basitsıfatlar başka bir kelime ile birleşmezler. Türemiş sıfatlar: Yapım ekleri almış olan sıfatlara verilen isimdir. Türemiş sıfatlar yapım eklerini isim ya da fiil köklerine alırlar. Bu yapım ekleri gövde de yer alabilmektedir. Birleşik sıfatlar: Yapı bakımından birden çok IkyuDte. Sorular Mynet Cevaplar basit türemiş birleşik kelimeye 20 örnek verebilir misiniz? CEVAPLA CEVAPLAR Basit,Türemiş ve Birleşik Kelime Örnekleri BASİT SÖZCÜKLER *Yapım eki almayan sözcüklerdir *Çekim eki alabilirler *Kök halinde bulunurlar Kitap, Ol, Mavi, Kim Kitab-ı, Ol-acak, Mavi-y-di, Kim-den Not Yabancı dillerden dilimize giren sözcükler, kendi dillerinde ek alsa dahi, dilimizde “basit sözcük” kabul edilir Selamet, Edebiyat, Nadan, Mesuliyet Türemiş Kelimeler Kök veya gövde halindeki kelimelere yapım ekleri eklenerek meydan gelen yeni kelimelere TÜREMİŞ KELİME denir Kelimeler, sonlarına bazı ekler alarak değişik biçimlerde cümlede kullanılırlar Aldıkları yapım ekleriyle yeni bir anlam kazanan sözcüklerdir Kök + yapım eki = Türemiş Kelime Kök halindeki sözcük isim, sıfat, fiil, zamir, zarf olabilir Örnek Sucu isim + yapım eki Güzellik sıfat + yapım eki Geliş fiil + yapım eki Benlik zamir + yapım eki Çokluk zarf + yapım eki Bir soruda birçok türemiş kelime verilip farklı olan soruluyorsa, türemiş kelimenin köküne bakılır ve hangi tür kökten türemiş olduğu tespit edilir Örnek Geliş - Bakış - Bilgi - Gözcü arasında farklı olan "gözcü" sözcüğüdür, çünkü diğerleri fiilden, "gözcü" ise isimden türemiştir Kök ile türemiş sözcük arasında mutlaka anlam ilişkisi bulunmalıdır Örneğin, "sucuk" kelimesi basit bir kelimedir, çünkü su + cuk olamaz, yani "su" ile "cuk" arasında anlam ilişkisi yoktur Türemiş kelime mutlaka bir adet yapım eki ile oluşmak zorunda değildir Kök kelime birden çok yapım eki alabilir Türemiş sözcük çekim eki alacaksa, çekim eki yapım ekinden sonra gelir Örnek "Koş + u + cu + lar" sözcüğü 2 yapım, 1 çekim eki olmak Kök YEYE ÇE üzere toplam 3 ek almıştır "Gör + üş + me + z + mi + y + di + niz" kip eki ÇE şahıs eki ÇE kip eki ÇE kaynaştırma harfi soru eki ÇE KökYE Olum- suzluk eki ÇE sözcüğü 1 yapım eki, 5 çekim eki almıştır Not Dilimize yabancı dillerden gelen sözcükler, geldikleri dilde türemiş de olsalar, basit sözcükler sayılmalıdır * Faaliyet, televizyon, mesuliyet, fotoğraf Ancak, bu tür sözcükler Türkçe yapım ekleri alıp türemişlerse birer türemiş sözcük sayılırlar * Televizyoncu, mesuliyetli, fotoğrafçı çalışkan-balıkçı-evli-kalemlik-ormanlık-ağaçlık-çamlık-tuzluk-biberlik BİRLEŞİK KELİMELER Dilimizde yeni bir kavramı karşılamak için yararlandığımız yollardan biri, kelime birleştirmesidir Kelime birleştirmesi yoluyla kurulan sözlere birleşik kelime adı verilir Birleşik kelimeler söz varlığımızda geniş bir yer tutar Birleşik kelime terimi için bileşik kelime denilmesi yanlıştır Dilimizde belirtisiz isim tamlamaları, sıfat tamlamaları, isnat grupları, birleşik fiiller, ikilemeler, kısaltma grupları ve kalıplaşmış çekimli fiillerden oluşan ifadeler, yeni bir kavramı karşıladıkları zaman birleşik kelime olurlar yer çekimi, hanımeli, ses bilgisi; beyaz peynir, açıkgöz, toplu iğne; eli açık, ayak yalın, günü birlik, sırtı pek; söz etmek, zikretmek, hasta olmak; gelebilmek, yazadurmak, alıvermek; çoluk çocuk, çıtçıt, ev bark; baş üstüne, günaydın; sağ ol, ateşkes, külbastı Mynet Cevaplar kategorisindeki diğer sorular Yapı bakımından kelimeler, basit kelimeler, türemiş kelimeler ve birleşik kelimeler olmak üzere üç ana grupta incelenir1. Basit KelimelerYapım eki almamış sözcüklerdir. Bu tür sözcükler çekim eki alabilir. Yapım eki almadıklarından bunlar daima kök durumunda Ağacın dalına kuşlar kondu. Bu cümlede eklerin tamamı çekim ekidir. Dolayısıyla bu cümledeki tüm sözcükler basit yapılıdır.» Masasında kitaplar vardı. Bu cümledeki bütün isimler yapım eki almadıkları için basit yapılıdır.» Kış bu yıl erken geldi. Bu cümlede altı çizili fiil basit Türemiş KelimelerKök ya da gövdelere yapım eki getirilerek oluşturulan yeni sözcüklerdir. Türemiş sözcükte en az bir tane yapım eki bulunur. Türemiş sözcüklere “gövde” de Sözcük = Kök + Yapım EkiÖrnekler» ev – li → evli » yol – cu – luk → yolculuk » ört – ü – lü → örtülü » sor – u – lar → sorular Yukarıdaki sözcüklerde altı çizili ekler yapım ekidir. Kök veya gövdelere gelerek yeni bir kelime türetmiştir. Dolayısıyla yapım eki alarak oluşan bu yeni kelimeler türemiş kelimelerdir.» Mert’le on yıl önce tanıştık. » Bahçedeki çiçekleri suladı. Yukarıdaki cümlelerde altı çizili fiiller yapım eki aldığı için türemiş yapılıdır.» Babamın çalışma masası çok düzenlidir. » Durakta öğrenciler servis bekliyor. Yukarıdaki cümlelerde altı çizili isimler yapım eki aldığı için türemiş Birleşik KelimelerYeni bir kavramı karşılamak üzere, birden fazla sözcüğün bir araya gelip kaynaşmasıyla oluşan sözcüklere birleşik sözcük Sözcüklerin OluşumuÖrnekler» “Ata + Türk → Atatürk bu sözcükte “Ata” ve “Türk” sözcükleri bir araya gelerek yeni bir kelime oluşturmuştur. İki farklı sözcüğün bir araya gelmesiyle oluşan bu tür sözcüklere birleşik sözcükler diyoruz.» ne + asıl → nasıl » demir + baş → demirbaş » Afyon + kara + hisar → Afyonkarahisar > Birleşik sözcükler farklı yollarla oluşturulabilirBirleşik İsim» İsim tamlaması yoluyla öğretmenevi, tavukgöğsü, aslanağzı…» Sıfat tamlaması yoluyla Kızılırmak, sivrisinek, açıkgöz…» İki fiilin birleşmesiyle çekyat, kapkaç, uyurgezer, biçerdöver…» İsim ve fiilin birleşmesiyle gecekondu, ateşkes, uçaksavar… Birleşik Fiil» İsim + yardımcı eylem yoluyla yardım etmek, hapsolmak, hasta olmak…» Fiil + fiil yoluyla sevebilmek, gidedurmak, yapıvermek…» Deyimleşme yoluyla küplere binmek, göz gezdirmek, burnunu sokmak… UYARI Birleşik sözcükler oluşturulurken ses düşmesi, ses türemesi gibi ses olayları olursa veya sözcüklerden en az biri gerçek anlamını kaybederse oluşan birleşik sözcük bitişik hapis + etmek → hapsetmek ünlü düşmesi » his + etmek → hissetmek ünsüz türemesi» bülbül + yuvası → bülbülyuvası tatlı » kül + bastı → külbastı yemek 1 Hangisi türemiş sözcüktür? a Arabalar b Okul c Durak d Evim 2 Hangisi basit yapılı sözcüktür? a Yazı b Görgü c Kastamonulu d Memleketim 3 Hangisinin yapısı diğerlerinden farklıdır? a Gözlükçü b Beşiktaş c Yarımada d Akşamüstü 4 Hangisi yapım eki almamıştır? a Akıllı b Dertsiz c Okulda d Öğretmen 5 Hangisi isimden isim yapım eki almıştır? a Akaryakıt b Yapı c Hastalık d Sevgi 6 Hangisi fiilden isim yapım eki almıştır? a Saygı b Haklı c Bugün d Döküldü 7 Hangisinde birden fazla yapım eki vardır? a Sebepsiz b Elendi c Bildiler d Mahyacılık 8 Hangisinde -de eki yapım eki olarak kullanılmıştır? a Sınıfın gözde öğrencisi o. b Masada üç elma var. c Derste soru çözdük. d Ben de geldim. 9 Hangisinde birleşik sözcük yoktur? a Buzdolabı bozulmuş. b Biçerdöver makinesi almış. c Bugün çok yoruldum. d Herkes çok mutluydu. 10 Hangisinde fiilden isim yapan bir ek vardır. a Sözlü olacakmış yarın. b Geçim derdine düştük. c Kitabı okuttu. d Kitaplar dizildi. 11 Yapısı farklı olan kelime hangisi? a Arkadaş b Türkçe c Sınav d Evdeyim 12 Hangisi birleşik kelime değildir. a Sivrisinek b Çanakkale c Çaydanlık d Ayçiceği 13 Hangisi basit yapılı değildir? a İftarlık b Müziğim c Kitabım d Mesele 14 Hangisi yapım eki almamıştır? a Şirinlik b Öğrenci c Morarmış d Hayatım 15 Hangisi fiilden fiil yapım eki almıştır? a Övündü b Sarardı c Özlem d Doğu Skor Tablosu Bu lider panosu şu anda gizlidir. Herkese açmak için Paylaş'a tıklayın. Bu lider panosu kaynak sahibi tarafından devre dışı bırakıldı. Seçenekleriniz kaynak sahibinden farklı olduğu için bu lider panosu devre dışı bırakıldı. Giriş gereklidir Seçenekler Şablonu değiştir İnteraktifler Siz etkinliği oynarken daha fazla format görüntülenir. Bu yazımızda basit kelimelere örnekler 20 tane kısaca olarak bilgi aktaracağız. Kelime bilgisinde, kelimelerin birden farklı şekilde oluşma şekilleri vardır. Bunlar, basit, türemiş ve birleşik kelimelerdir. Türemiş kelimeler yapım eki alarak anlam değişikliğine uğrayan kelimelerdir. Birleşik kelimeler iki kelimenin bir araya gelmesiyle oluşan kelimelerdir. Basit kelime, çekim eki haricinde bir ek almamış olan ve yalın halde bulunan kelimelerdir. Basit kelime, kelimenin kök hali de olabilir. Basit kelimelerin anlamı, akla gelen ilk anlamlarıdır. Basit kelimeler, isim, fiil gibi kelimeler olabilir. Bir kavramı, nesneyi, iş, oluş ve hareketi karşılaması yeterlidir. Basit kelimelere örnekler şu şekildedir *Ders *Kitap *Defter *Okul *Sınıf *Kalem *Kağıt *Telefon *Fare *Aslan *Kedi *Köpek *Yaz *Oku *Sus *Pus *Gün *Ay *Yıl *Soru 1 "Bilgisayar" sözcüğü için aşağıdakilerden hangisi doğrudur? a Birleşik sözcüktür. b Basit sözcüktür. c Türemiş sözcüktür. 2 Aşağıdaki görselleri karşılayan kelimelerden hangisi yapım eki almamıştır? a b c d 3 "Söz" sözcüğüne bir ek daha getirerek yeni anlamda bir sözcük oluşturabiliriz. Birer cümleyle örnek verebilir misiniz? Diye soru soran öğretmenlerine aşağıdaki öğrencilerden hangisi doğru yanıt vermemiştir? a Arkadaşlarım yarışmada benim sözcü olmamı istedi. b Sözlük almak istediğini söyledi. c Yaptığımız iki yıllık sözleşmenin süresi bugün doluyor. d Sözlerime sizlere teşekkür ederek başlamak istiyorum. 4 "Kitapçılar" sözcüğü için aşağıdakilerden hangisi yanlıştır? a -cı, -ci yapım ekini almıştır. b -lar çoğul eki kullanılmıştır. c Basit bir kelimedir. 5 "Bugün Niğde'nin bazı bölgelerinde elektrikler bir saatliğine kesilecekmiş." Cümlesinde koyu harfle yazılmış sözcüklerin yapıları aşağıdakilerden hangisinde doğru sıralanmıştır? a Basit- Basit-Türemiş b Türemiş-Basit-Birleşik c Birleşik-Basit-Türemiş 6 "Şekerlik" sözcüğü için aşağıdakilerden hangisi yanlıştır? a Türemiş bir sözcüktür. b -lık çekim ekini almıştır. 7 "Sivrisinek" kelimesi a Türemiştir. b Basittir. c Birleşiktir. 8 "Yollar, evsiz, okulda, bahçeyi" sözcüklerinden kaç tanesi basit kelimedir? a 3 b 2 c 4 9 "Ayşe dün kütüphaneden üç tane kitap aldı." cümlesindeki koyu renkle yazılan sözcük için aşağıdakilerden hangisi doğrudur? a Basittir. b Türemiştir. c Birleşiktir. 10 Aşağıdaki kalın harfle yazılmış kelimelerden hangisi fiilden isim yapan yapım eki almıştır? a Yağmurdan kaçarken bütün kitapları ıslanmış. b Huylu huyundan vazgeçmez. c Yalancının evi yanmış kimse inanmamış. 11 "Denizanası" a Basit bir sözcüktür. b Birleşik bir sözcüktür. c Türemiş bir sözcüktür. 12 "Gözlüğünü evde unutmuş." cümlesindeki gözlüğü kelimesi için aşağıdakilerden hangisi söylenebilir? a Fiil köklü bir kelimedir. b Çekim eki almıştır. c Türemiş bir kelimedir. 13 Aşağıdaki cümlelerin hangisinde koyu harfle yazılmış sözcüklerden hangisi yapısı bakımından diğerlerinden farklıdır? a Açık açık anlattım tüm bildiklerimi. b kalenin yıkık duvarları tamir edilecekti. c Kırık dökük bir arabası varmış. d Babaannemin kümesinde iki tane keklik var. 14 Aşağıdaki cümlelerde geçen koyu renkle yazılmış kelimelerden hangisi yapısı bakımından türemiş değildir? a Yazdığı hikayeler usta yazarlardan övgü alıyordu. b Arkadaşları tarafından neşeli birisi olarak bilinirdi. c Akşama kadar aç ve susuz idare etmek zorundaydık. d İki arkadaş arasında bir anlaşmazlık vardı. 15 Aşağıdaki koyu harfle yazılmış sözcüklerden hangisi basit yapıdadır? a Ne kadar denese de kendini bir türlü anlatamadı. b Az önce sokakta bir kavga çıkmış. c Ne zaman birbirimize saygı duyarsak o zaman gelişmiş bir toplum olabiliriz. d Okuma-yazma bilmediği için dilekçeyi bize yazdırdı. 16 Aşağıdaki sözcüklerden hangisi diğerlerinden farklı türde bir ek almıştır? a Çiçeklik b Gözcü c Güneşli d Kapılar 17 Aşağıdaki koyu renkle yazılmış sözcüklerden hangisi farklı bir kökten türemiştir? a Öğrencilerle çok iyi geçinirdi. b İnsanlar bir de benliklerinden sıyrılabilse... c Yazılarında farklı bir yan vardı. d Yaz aylarında boğucu bir sıcaklık olur. 18 Aşağıdaki cümlelerin hangisinde fiilden türemiş bir isim vardır? a Bu konuya iyi bir çözüm bulmalıyız. b Arkadaşının resimlerini özenle sakladı. c Yaşlı bir adam ona adres sordu. d Simitçi dün akşamda aynı yerde duruyordu. 19 Aşağıdaki sözcüklerden hangisi birden fazla yapım eki almıştır? a Korkuluk b Sakince c Dostluktan d Çalışmalarımız 20 "Seçenek- Gölet- Bulut- Çekirge- Derece- Bölge" kelimelerinden kaç tanesi türemiş yapılıdır? a 2 b 3 c 4 d 6 Skor Tablosu Bu lider panosu şu anda gizlidir. Herkese açmak için Paylaş'a tıklayın. Bu lider panosu kaynak sahibi tarafından devre dışı bırakıldı. Seçenekleriniz kaynak sahibinden farklı olduğu için bu lider panosu devre dışı bırakıldı. Giriş gereklidir Seçenekler Şablonu değiştir İnteraktifler Siz etkinliği oynarken daha fazla format görüntülenir.

20 basit 20 türemiş 20 birleşik kelime